Ostatnia aktualizacja:
Podział majątku wspólnego (art. 46 KRO w zw. z art. 1035–1046 KC) to czynność następująca po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej — w wyniku rozwodu, separacji lub ustanowienia rozdzielności majątkowej (intercyzy). Gdy oboje byli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału, czynność ta może nastąpić w formie aktu notarialnego. Kancelaria Notarialna Agnieszka Majer w Katowicach (ul. Jagiellońska 16/8) sporządza akty notarialne podziału majątku wspólnego małżonków. Kancelaria jest łatwo dostępna z Chorzowa, Siemianowic Śląskich, Mysłowic, Sosnowca i innych miast aglomeracji górnośląskiej.
Czym jest podział majątku wspólnego?
Majątek wspólny małżonków (art. 31 KRO) obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
- Wynagrodzenia za pracę i dochody z działalności zarobkowej.
- Dochody z majątku wspólnego i majątku osobistego.
- Środki zgromadzone na rachunkach bankowych, OFE i PPK.
- Nieruchomości nabyte w trakcie trwania małżeństwa.
Majątkiem osobistym (art. 33 KRO) są m.in. przedmioty nabyte przed ślubem, odziedziczone, otrzymane w darowiźnie oraz nabyte ze środków osobistych — nie podlegają one podziałowi.
Kodeks rodzinny przewiduje domniemanie równych udziałów małżonków w majątku wspólnym. Ustalenie nierównych udziałów jest możliwe wyłącznie na drodze sądowej — notariusz nie ma takiej kompetencji. Umowny podział majątku u notariusza wymaga zgody obu stron co do składu majątku i sposobu jego podziału.
Jak przebiega podział majątku u notariusza?
Proces sporządzenia aktu notarialnego podziału majątku wspólnego w Kancelarii Notarialnej Agnieszka Majer obejmuje następujące etapy:
- Konsultacja wstępna — ustalenie składu majątku wspólnego, sposobu podziału (przyznanie składników, spłaty, dopłaty) oraz omówienie kwestii podatkowych.
- Zebranie dokumentów — prawomocny wyrok rozwodowy (lub orzeczenie o separacji albo umowa o rozdzielności), numer księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenia urzędowe.
- Przygotowanie projektu aktu — notariusz sporządza projekt aktu notarialnego i udostępnia go obu stronom z wyprzedzeniem do zapoznania się.
- Podpisanie aktu notarialnego — oboje byli małżonkowie stawiają się w kancelarii, notariusz odczytuje akt na głos, po czym strony i notariusz składają podpisy.
- Wnioski wieczystoksięgowe — notariusz elektronicznie przesyła wniosek o wpis zmian własnościowych do księgi wieczystej.
Koszty podziału majątku u notariusza
Na całkowite koszty sporządzenia aktu notarialnego podziału majątku wspólnego składają się następujące elementy:
| Element kosztu | Opis |
|---|---|
| Taksa notarialna | Wynagrodzenie notariusza uzależnione od wartości dzielonego majątku; stawki maksymalne określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. |
| Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) | 2% od wartości spłat i dopłat — jeśli występują. Płaci osoba otrzymująca spłatę przekraczającą jej udział. |
| Opłata sądowa | 200 zł za wpis prawa własności do księgi wieczystej. |
| Opłata za wypisy | 6 zł netto (7,38 zł brutto) za każdą rozpoczętą stronę wypisu aktu notarialnego. |
Podział majątku u notariusza a w sądzie
Poniższa tabela zestawia najważniejsze różnice między podziałem majątku u notariusza i na drodze sądowej:
| Cecha | U notariusza | W sądzie |
|---|---|---|
| Zgoda stron | Wymagana (obu byłych małżonków) | Nie wymagana |
| Czas trwania | Kilka dni — 2–3 tygodnie | Kilka miesięcy — kilka lat |
| Opłata | Taksa notarialna (od wartości majątku) | 1 000 zł (300 zł przy zgodnym projekcie) |
| Nierówne udziały | Nie — tylko sąd może ustalić | Tak — na wniosek strony |
| Rozliczenie nakładów | W treści aktu (za zgodą stron) | Ustala sąd |
Kiedy warto podzielić majątek u notariusza?
Podział majątku wspólnego u notariusza jest najkorzystniejszy w trzech sytuacjach:
- Zgoda obu stron co do podziału — gdy byli małżonkowie porozumieli się co do tego, kto otrzymuje poszczególne składniki majątku i jaka jest wysokość ewentualnych spłat, czynność u notariusza jest zdecydowanie szybsza i tańsza niż postępowanie sądowe.
- Chęć szybkiego zamknięcia spraw majątkowych po rozwodzie — akt notarialny pozwala zakończyć kwestie majątkowe w ciągu kilku tygodni, zamiast czekać miesiącami (lub latami) na rozstrzygnięcie sądowe.
- Nieruchomość w majątku wspólnym — podział majątku obejmujący nieruchomość wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności, niezależnie od tego, czy dokonywany jest u notariusza, czy w sądzie.
Przebieg współpracy z kancelarią
Poniżej przedstawiamy, jak wygląda współpraca z Kancelarią Notarialną Agnieszka Majer przy sporządzaniu aktu notarialnego podziału majątku wspólnego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje podział majątku u notariusza?
Koszt zależy od wartości dzielonego majątku. Przy mieszkaniu o wartości 500 000 zł ze spłatą 250 000 zł: taksa notarialna wynosi ok. 1 570 zł netto, PCC od spłaty — 5 000 zł, opłata sądowa za wpis do KW — 200 zł. Do tego dochodzą opłaty za wypisy. Szczegółową wycenę uzyskasz po konsultacji telefonicznej.
Czy oboje byli małżonkowie muszą się zgodzić na podział u notariusza?
Tak. Umowny podział majątku wspólnego w formie aktu notarialnego wymaga zgody obu stronco do składu majątku i sposobu podziału. Oboje muszą stawić się w kancelarii i podpisać akt. Jeśli jedna ze stron nie wyraża zgody — konieczne jest postępowanie sądowe.
Jakie dokumenty są potrzebne do podziału majątku u notariusza?
Do sporządzenia aktu potrzebne są: prawomocny wyrok rozwodowy (lub orzeczenie o separacji albo umowa o rozdzielności majątkowej), numer księgi wieczystej nieruchomości, wypis z rejestru gruntów z klauzulą do wpisu w KW, zaświadczenie o przeznaczeniu w MPZP, zaświadczenie o braku zameldowania, zaświadczenie o braku obszaru rewitalizacji, dane osobowe obu stron. Dokładną listę ustalimy po konsultacji.
Czym różni się podział majątku u notariusza od sądowego?
Podział u notariusza wymaga zgody obu stron, ale jest znacznie szybszy (kilka dni do 2–3 tygodni) i często tańszy. Postępowanie sądowe jest konieczne przy braku zgody — trwa od kilku miesięcy do kilku lat, a opłata sądowa wynosi 1 000 zł (lub 300 zł przy zgodnym projekcie). Sąd może ustalić nierówne udziały, natomiast u notariusza przyjmuje się udziały równe.
Czy można ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym?
Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków jest możliwe wyłącznie na drodze sądowej(art. 43 § 2 KRO). Notariusz nie ma kompetencji do ustalania nierównych udziałów. Natomiast przy podziale u notariusza strony mogą swobodnie ustalić, kto otrzymuje poszczególne składniki — różnica w wartości jest wyrównywana spłatą.
Jaki podatek trzeba zapłacić od podziału majątku?
Jeśli podział wiąże się ze spłatami lub dopłatami, powstaje obowiązek zapłaty PCC w wysokości 2% od wartości spłat. Podatek pobiera notariusz jako płatnik. Podział bez spłat nie podlega PCC. Ponadto, jeśli od nabycia nieruchomości nie upłynęło 5 lat, a były małżonek zbywa swój udział — może powstać obowiązek zapłaty podatku dochodowego (PIT).