Ostatnia aktualizacja:
Testament (art. 941–958 Kodeksu cywilnego) to jednostronna czynność prawna mortis causa — rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci. Testament notarialny (art. 950 KC), sporządzony w formie aktu notarialnego, daje najwyższe gwarancje ważności i jest najtrudniejszy do podważenia. Kancelaria Notarialna Agnieszka Majer w Katowicach (ul. Jagiellońska 16/8) sporządza testamenty notarialne dla mieszkańców Katowic, a także Chorzowa, Siemianowic Śląskich, Mysłowic, Sosnowca i innych miast aglomeracji górnośląskiej.
Czym jest testament notarialny?
Zgodnie z art. 950 Kodeksu cywilnego testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego. Jest to jedna z trzech zwykłych form testamentu przewidzianych przez prawo polskie. Testament notarialny jest dokumentem urzędowym — korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawem.
Prawo polskie wyróżnia następujące formy testamentów:
- Testamenty zwykłe: holograficzny (własnoręczny, art. 949 KC), notarialny (art. 950 KC) oraz allograficzny (przed urzędnikiem, art. 951 KC).
- Testamenty szczególne: ustny (art. 952 KC), podróżny (art. 953 KC) oraz wojskowy (art. 954 KC). Testamenty szczególne tracą moc po upływie 6 miesięcy od ustania okoliczności uzasadniających ich sporządzenie.
Testament notarialny jest przechowywany w kancelarii notarialnej i rejestrowany w NORT (Notarialnym Rejestrze Testamentów). Rejestracja w NORT umożliwia odnalezienie testamentu po śmierci spadkodawcy, niezależnie od tego, w której kancelarii został sporządzony. Każdy testament — również notarialny — można odwołać w dowolnym momencie przez sporządzenie nowego testamentu lub zniszczenie dotychczasowego (art. 946 KC).
Jak przebiega sporządzenie testamentu u notariusza?
Proces sporządzenia testamentu notarialnego w Kancelarii Notarialnej Agnieszka Majer w Katowicach obejmuje następujące etapy:
- Konsultacja wstępna — omówienie woli spadkodawcy, analiza sytuacji majątkowej i rodzinnej, ustalenie treści rozrządzeń testamentowych (zapisy, polecenia, wydziedziczenie).
- Przygotowanie projektu testamentu — notariusz sporządza projekt aktu notarialnego zgodnie z wolą testatora i przedstawia go do wglądu.
- Sporządzenie aktu notarialnego — testator stawia się osobiście w kancelarii, notariusz odczytuje akt na głos, po czym testator i notariusz składają podpisy.
- Rejestracja w NORT — notariusz dokonuje wpisu testamentu do Notarialnego Rejestru Testamentów, co umożliwia jego odnalezienie po śmierci spadkodawcy.
Koszty sporządzenia testamentu
Koszty sporządzenia testamentu notarialnego są regulowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej i obejmują następujące elementy:
| Element kosztu | Kwota netto |
|---|---|
| Taksa — testament podstawowy | 50 zł |
| Taksa — testament z zapisem, poleceniem lub wydziedziczeniem | 150 zł |
| VAT 23% | od taksy |
| Opłata za wypisy | 6 zł/stronę |
| Rejestracja w NORT | 5 zł |
Przykład — testament z zapisem lub poleceniem: taksa 150 zł + VAT 23% = 184,50 zł brutto + wypisy + NORT = łącznie ok. 210 zł brutto.
Porównanie form testamentów
Poniższa tabela zestawia najważniejsze różnice między trzema zwykłymi formami testamentu:
| Cecha | Testament notarialny | Testament holograficzny | Testament allograficzny |
|---|---|---|---|
| Forma | Akt notarialny | Własnoręcznie spisany | Przed urzędnikiem i świadkami |
| Koszt | ok. 85–210 zł | Bezpłatny | Bezpłatny |
| Pewność ważności | Najwyższa | Średnia (ryzyko błędów formalnych) | Niska (rzadko stosowany) |
| Przechowywanie | Kancelaria notarialna + NORT | Testator (ryzyko zagubienia) | Urząd gminy |
| Trudność podważenia | Najtrudniejszy do podważenia | Łatwiejszy do zakwestionowania | Średni |
Kiedy warto sporządzić testament u notariusza?
Testament notarialny jest szczególnie zalecany w następujących sytuacjach:
- Skomplikowana sytuacja majątkowa — gdy testament ma zawierać zapisy zwykłe, zapisy windykacyjne, polecenia lub wydziedziczenie. Notariusz dba o prawidłowe sformułowanie rozrządzeń i ich zgodność z przepisami prawa spadkowego.
- Chęć uniknięcia sporów spadkowych — testament notarialny jest najtrudniejszy do podważenia. Notariusz weryfikuje tożsamość testatora, jego zdolność do czynności prawnych oraz swobodę wyrażenia woli, co minimalizuje ryzyko późniejszych zarzutów nieważności.
- Osoby starsze lub z ograniczeniami zdrowotnymi — notariusz ocenia zdolność testowania i może sporządzić testament poza kancelarią (np. w szpitalu lub w domu testatora), co stanowi dodatkowe zabezpieczenie ważności ostatniej woli.
Przebieg współpracy z kancelarią
Poniżej przedstawiamy, jak wygląda współpraca z Kancelarią Notarialną Agnieszka Majer przy sporządzaniu testamentu notarialnego.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje testament u notariusza?
Testament podstawowy kosztuje ok. 85 zł brutto (taksa 50 zł netto + VAT 23% + wypisy + rejestracja NORT). Testament zawierający zapis, polecenie lub wydziedziczenie — ok. 210 zł brutto(taksa 150 zł netto + VAT + wypisy + NORT). Pełne stawki taksy notarialnej dostępne są w cenniku.
Czy testament notarialny można odwołać?
Tak. Zgodnie z art. 946 Kodeksu cywilnego testator może w każdej chwili odwołać cały testament lub poszczególne jego postanowienia. Odwołanie następuje przez sporządzenie nowego testamentu, zniszczenie dotychczasowego lub dokonanie w nim zmian, z których wynika wola odwołania. Sporządzenie nowego testamentu notarialnego odwołującego poprzedni również podlega opłacie za taksę notarialną.
Jakie dokumenty są potrzebne do sporządzenia testamentu?
Do sporządzenia testamentu notarialnego testator musi przedstawić ważny dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport). Jeśli testament ma zawierać zapisy dotyczące konkretnych nieruchomości, przydatny jest numer księgi wieczystej. Warto również przygotować dane spadkobierców (imiona, nazwiska, daty urodzenia, numery PESEL) oraz ewentualne dane zapisobierców.
Czym różni się testament notarialny od odręcznego?
Testament odręczny (holograficzny) musi być w całości napisany pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Testament notarialny sporządza notariusz w formie aktu notarialnego. Kluczowa różnica: testament notarialny jest dokumentem urzędowym, jest przechowywany w kancelarii i rejestrowany w NORT, co eliminuje ryzyko zagubienia lub sfałszowania. Testament odręczny jest łatwiejszy do podważenia z powodu potencjalnych błędów formalnych.
Czy testament trzeba zarejestrować?
Testament notarialny jest automatycznie rejestrowanyprzez notariusza w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Rejestracja jest dobrowolna, ale zdecydowanie zalecana — umożliwia odnalezienie testamentu po śmierci spadkodawcy. Testament odręczny również można zarejestrować w NORT, składając go na przechowanie u notariusza.
Czy notariusz może sporządzić testament poza kancelarią?
Tak. W uzasadnionych przypadkach — np. gdy testator ze względów zdrowotnych nie może stawić się w kancelarii — notariusz może sporządzić testament w szpitalu, domu testatora lub innym wskazanym miejscu. Za czynności dokonywane poza kancelarią notariusz pobiera dodatkową opłatę zgodnie z rozporządzeniem o taksie notarialnej.