Umowa dożywocia u notariusza w Katowicach

Ostatnia aktualizacja: marzec 2026

Umowa dożywocia (art. 908–916 Kodeksu cywilnego) polega na przeniesieniu własności nieruchomości na nabywcę w zamian za zobowiązanie do dożywotniego utrzymania zbywcy. Jest to czynność notarialna wymagająca formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Kancelaria Notarialna Agnieszka Majer w Katowicach (ul. Jagiellońska 16/8) sporządza umowy dożywocia, zapewniając pełną weryfikację stanu prawnego nieruchomości i bezpieczeństwo obu stron. Kancelaria jest łatwo dostępna z Chorzowa, Siemianowic Śląskich, Mysłowic, Sosnowca i innych miast aglomeracji górnośląskiej.

Czym jest umowa dożywocia?

Umowa dożywocia to umowa nazwana, uregulowana w art. 908–916 Kodeksu cywilnego. Na jej podstawie zbywca (dożywotnik) przenosi własność nieruchomości na nabywcę (zobowiązanego), a nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Zgodnie z art. 908 § 1 KC obowiązki nabywcy obejmują w szczególności:

• przyjęcie zbywcy jako domownika,
• dostarczanie wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału,
• zapewnienie odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie,
• sprawienie pogrzebu odpowiadającego miejscowym zwyczajom.

Umowa dożywocia jest umową odpłatną (ekwiwalentną) — w odróżnieniu od darowizny, świadczenia obu stron mają charakter wzajemny. Prawo dożywocia jest prawem osobistym i niezbywalnym — przysługuje wyłącznie dożywotnikowi i nie może być przeniesione na inną osobę. Prawo to podlega wpisowi w dziale III księgi wieczystej, co zapewnia dożywotnikowi ochronę wobec kolejnych nabywców nieruchomości.

Jak przebiega zawarcie umowy dożywocia?

Zawarcie umowy dożywocia w Kancelarii Notarialnej Agnieszka Majer w Katowicach obejmuje następujące etapy:

1. Konsultacja wstępna — omówienie sytuacji prawnej i rodzinnej stron, ustalenie zakresu obowiązków nabywcy, sporządzenie listy wymaganych dokumentów.
2. Zebranie dokumentów — strony dostarczają dokumenty dotyczące nieruchomości i danych osobowych.
3. Przygotowanie projektu aktu — notariusz sporządza projekt umowy dożywocia i udostępnia go stronom z wyprzedzeniem do weryfikacji.
4. Podpisanie aktu notarialnego — strony stawiają się w kancelarii, notariusz odczytuje akt na głos, po czym strony i notariusz składają podpisy.
5. Wpis do księgi wieczystej — notariusz elektronicznie składa wniosek o wpis nowego właściciela (dział II KW) oraz wpis prawa dożywocia (dział III KW).

Koszty notarialne umowy dożywocia

Na całkowite koszty zawarcia umowy dożywocia składają się następujące elementy:

Dokumenty wymagane do umowy dożywocia

Do sporządzenia aktu notarialnego umowy dożywocia potrzebne są następujące dokumenty:

1. Numer księgi wieczystej nieruchomości będącej przedmiotem umowy.
2. Aktualny wypis z rejestru gruntów (a w przypadku wydzielenia działki — również wyrys z mapy ewidencyjnej), opatrzony klauzulą do wpisu w księdze wieczystej.
3. Zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (MPZP) lub zaświadczenie o braku MPZP.
4. Zaświadczenie o zameldowaniu lub braku osób zameldowanych w lokalu/budynku — wydaje Urząd Miasta.
5. Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku lub lokalu.
6. Dane osobowe stron — imiona, nazwiska, imiona rodziców, numery PESEL, numery dowodów osobistych, adresy zamieszkania, stan cywilny.

Zamiana dożywocia na rentę

Stosunki między dożywotnikiem a zobowiązanym mogą z biegiem czasu ulec pogorszeniu. Kodeks cywilny przewiduje w takich sytuacjach dwa mechanizmy ochronne:

• Art. 913 KC — zamiana na rentę. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.
• Art. 914 KC — rozwiązanie umowy. W wyjątkowych wypadkach sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika rozwiązać umowę dożywocia. Rozwiązanie umowy powoduje powrotne przeniesienie własności nieruchomości na dożywotnika.

Dożywocie a zachowek

Jednym z najważniejszych powodów wyboru umowy dożywocia zamiast darowizny jest jej wpływ na zachowek. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała SN z 16 marca 1985 r., sygn. III CZP 69/84) wartość nieruchomości przeniesionej umową dożywocia nie jest doliczana do spadku przy obliczaniu zachowku.

Oznacza to, że nieruchomość przekazana w drodze dożywocia — w odróżnieniu od darowizny — nie zwiększa podstawy obliczenia zachowku. Jest to istotne w sytuacjach, gdy zbywca chce przekazać nieruchomość konkretnej osobie, jednocześnie minimalizując ryzyko roszczeń o zachowek ze strony pozostałych spadkobierców.

Dożywocie a inne formy przekazania nieruchomości

Poniższa tabela zestawia najważniejsze różnice między umową dożywocia, darowizną, testamentem i sprzedażą:

Kiedy warto wybrać umowę dożywocia?

Umowa dożywocia jest najczęściej wybierana w trzech sytuacjach:

1. Ochrona przed roszczeniami o zachowek — wartość nieruchomości przekazanej dożywociem nie jest doliczana do spadku, co minimalizuje ryzyko sporów między spadkobiercami.
2. Zabezpieczenie zbywcy na starość — prawo dożywocia wpisywane do księgi wieczystej gwarantuje zbywcy mieszkanie i utrzymanie nawet w przypadku sprzedaży nieruchomości przez nabywcę.
3. Przekazanie nieruchomości osobie spoza kręgu najbliższej rodziny — darowizna na rzecz osoby z grupy II lub III podlega wysokiemu podatkowi od spadków i darowizn, natomiast dożywocie podlega PCC (2%), co bywa korzystniejsze.

Przebieg współpracy z kancelarią

Poniżej przedstawiamy, jak wygląda współpraca z Kancelarią Notarialną Agnieszka Majer przy sporządzaniu umowy dożywocia.

Najczęściej zadawane pytania